Menu
Over Famo Onze partners Publicaties Jouw netwerk!

Warmtetransitie heeft publieke investeringen nodig, geen miljarden subsidies

vrijdag 25 februari 2022

Minimaal een kwart van alle huishoudens is in 2050 aangesloten op een warmtenet, verwacht het kabinet. Op dit moment is slechts 6% van de huishoudens aangesloten op een warmtenet. Er moet dus haast worden gemaakt. De uitrol van warmtenetten komt echter moeizaam op gang. De aanleg is complex en kapitaalintensief. Er is geen centrale regie op de aanleg en het imago van warmtenetten laat te wensen over. Bij de huidige aanpak zijn er miljarden aan subsidie nodig.

In Scandinavië zijn warmtenetten al heel lang een succesverhaal. Ook in Midden-Europese landen als Tsjechië en Polen spelen warmtenetten een belangrijke rol in de warmtevoorziening (zie tabel). In de meeste van deze landen spelen publieke bedrijven een dominante rol in de ontwikkeling van warmtenetten.

Tabel 1  Marktaandeel warmtenetten in vraag naar warmte in gebouwde omgeving en belangrijkste eigena

Tabel 1 - Marktaandeel warmtenetten in vraag naar warmte in gebouwde omgeving en belangrijkste eigenaren van de warmtenetten

De ervaring uit koploper Scandinavië laat zien dat drie zaken van groot belang zijn voor een snelle uitrol van warmtenetten: publiek eigendom van de warmte-infrastructuur, prijstransparantie en focus op de laagste prijs voor de consument.

nauwelijks prijsstijgingen als gevolg van hoge gasprijs

Vertrouwen door non-profit-model en prijstransparantiemiljarden subsidies

Het is opvallend dat in Denemarken investeerders bereid zijn warmteprojecten te financieren tegen lage kapitaalkosten en geringe risico-opslagen. Dat hangt samen met de regulering van warmte in Denemarken. Investeringen in warmtenetten zijn daardoor te beschouwen als investeringen met een een laag risico. In Nederland werkt bijvoorbeeld de drinkwater sector op een vergelijkbare wijze (zie kader). Plannen voor nieuwe warmtevoorzieningen of aanpassingen in bestaande voorzieningen moeten op basis van een op nationaal niveau vastgesteld format worden doorgerekend op diverse aspecten. De gemeente kiest vervolgens voor de oplossing die voor de bewoners de laagste kosten met zich meebrengt. Dat geeft de consumenten vertrouwen en leidt tot een aanbod voor bewoners tegen de laagste kosten. Bovendien krijgen de bewoners periodiek inzicht in de kostprijs van hun warmte en zijn de warmtenetbedrijven verplicht te werken zonder winstoogmerk. In de praktijk worden in Denemarken verreweg de meeste warmtenetten uitgebaat door bewonercoöperaties of gemeenten.

inspiratie uit de drinkwatersector

Geen miljarden subsidies, wel investeringenmiljarden subsidies

Nederland moet zich laten inspireren door het Scandinavische model. In plaats van het mobiliseren van miljarden aan subsidies kan de Rijksoverheid beter gemeenten in staat stellen publiek te investeren in de realisatie van warmtenetten. Dat kan door zelf te investeren, maar ook door bewonerscoöperaties in staat te stellen een rol te vervullen (zoals bijvoorbeeld in Denemarken) of op basis van publiek-private samenwerking. Daarnaast lijkt een garantieregeling in combinatie met de afsluitbevoegdheid van aardgas een efficiënte manier de risico’s bij de realisatie van warmtenetten sterk te verminderen. Op die manier is een meer systematische warmtetransitie mogelijk, gebaseerd op de laagste kosten (en dus draagvlak) voor de consument en kostenefficiency bezien vanuit de rijksfinanciën. Dit zal bovendien het tempo van de warmtetransitie een impuls geven.

Auteurs

Marco Attema - Gemeente Groningen
Caspar Boendermaker – BNG Bank

Speciale dank aan Annelies Huijgen (TNO) voor het delen van de vele inspireerde ervaringen uit andere, met name, Scandinavische landen.

Dit artikel is gebaseerd op de ‘whitepaper - Warmtenetten: beter investeren dan subsidiëren’. Klik hier om de whitepaper te downloaden.

Partnerbijdrage

BNG - kopie
Deel dit via:
Naar overzicht
Sluiten
X Zoek